Nieuws Rechtuit

Advocaten in nieuwe tijden

Geschreven door Hugo Lamon

LAMON op woensdag

Mr. Hugo LAMON is advocaat aan de balie Limburg en bestuurder en woordvoerder van de Orde van Vlaamse Balies. Iedere woensdag maakt hij op Jubel een persoonlijke beschouwing over justitie.

Wie zegt dat de advocatuur in volle evolutie is, trapt open deuren in. Er is de afgelopen jaren ontzettend veel veranderd. Voor jonge advocaten is het steeds minder evident om een nieuw kantoor te beginnen, al zijn er wel disruptieve en verfrissend nieuwe initiatieven die de markt vanuit een atypische invalshoek benaderen. Daarnaast zijn er steeds meer advocaten die inzetten op de door de overheid ondersteunde advocatuur (juridische tweedelijnsbijstand, Salduz, jeugdadvocatuur, enz…) of die zich trachten te onderscheiden bij het vervullen van gerechtelijke mandaten waar de rechtbank in zekere zin de cliënt is (curatoren, schuldbemiddelaars, bewindvoerders, enz…). Het maakt het advocatenlandschap alsmaar diverser.

Binnen de beroepsgroep zelf is er aandacht voor die wijzigende omstandigheden. De deontologie ondergaat dan ook grondige wijzigingen. In tegenstelling tot andere vrije beroepen moeten deontologische normen niet eerst bij Koninklijk Besluit worden bekrachtigd alvorens ze uitvoerbaar zijn. Een regel wordt door de algemene vergadering van de Orde van Vlaamse Balies (het “advocatenparlement”) vastgelegd en na publicatie in het Staatsblad is die van toepassing. Die zelfregulering was lange tijd niet de motor van grote veranderingen.

De Vlaamse advocatuur heeft de voorbije maanden echter al jarenlang aanslepende discussies beslecht en resoluut gekozen voor het slopen van oude beperkingen. Eerst werd het reglement “perimeter van het beroep” goedgekeurd, wat een enigszins gecodeerd taalgebruik is voor de mogelijkheid om naast de advocatuur ook andere professionele uitdagingen aan te gaan. In vele gevallen volstaat daarvoor een loutere melding aan de stafhouders. Die laatsten hebben intussen al ontdekt hoe divers de activiteitenwaaier van een advocaat kan zijn (van activiteiten in AI en IT over flexi-jobber in een tenniskantine tot lobbyist). Ophefmakender is allicht het recent aangenomen reglement dat duidelijkheid schept over de “multidisciplinaire samenwerking”, wat in essentie de vraag is of een advocaat met andere beroepen mag samenwerken en zo ja, onder welke vorm. Tegenstanders wezen op de noodzakelijke onafhankelijkheid en het beroepsgeheim dat samenwerking met buitenstaanders aan het beroep zou onmogelijk maken. Het nieuwe reglement van de OVB verlaat die oude paden en kiest resoluut –  maar binnen duidelijk afgebakende krijtlijnen  – voor de openheid.

Het nieuwe artikel 176 van de OVB-codex geeft vooreerst een definitie van een “multidisciplinair samenwerkingsverband” als de “professionele samenwerking als advocaat met een niet-advocaat”. Daarbij worden drie vormen van multidisciplinaire samenwerking onderscheiden: (i) de associatie, (ii) de groepering en (iii) het netwerk. De associatie (“waarbij de leden de uitoefening van hun onderscheiden beroepen volledig of gedeeltelijk hebben ingebracht en contractueel hebben vastgelegd hoe tussen hen de baten of verliezen van het samenwerkingsverband worden verdeeld, of de zeggenschap, dan wel de eindverantwoordelijkheid met elkaar delen”) is niet toegestaan. Een groepering (waarbij “de leden contractueel enkel hebben vastgelegd hoe zij gemeenschappelijke diensten ter ondersteuning van de beroepsuitoefening van haar leden organiseren en hoe ze de kosten daarvan delen”) kan dan weer wel. Het nieuwe reglement voorziet ook uitdrukkelijk dat een “netwerk” mogelijk is (een samenwerkingsverband “waarvan de leden onafhankelijk van elkaar hun beroep uitoefenen, maar de andere leden van het netwerk bij hun cliënteel aanbevelen”). De nieuwe regeling maakt een einde aan jarenlange discussies binnen de beroepsgroep, waar hooggestemde principes vaak niet hand in hand gingen met de praktijken op het terrein. De nieuwe regeling schept eindelijk duidelijkheid en biedt ook perspectieven. Advocaten kunnen, binnen de grenzen van het reglement, een juridische dienstverlening aanbieden samen met professionals uit andere sectoren (bijvoorbeeld uit de economische en financiële sector, maar ook met psychologen, merkengemachtigden of immobiliëndeskundigen). Het nieuwe reglement kan de positie van de advocatuur grondig veranderen.

Sommigen, vooral binnen de beroepsgroep, zullen deze evolutie betreuren. Ze wijzen er graag (maar ten onrechte) op dat de deontologie in de eerste plaats moet dienen om de confraterniteit in stand te houden en te bevorderen en huiveren wanneer die in het gedrang komt wanneer de advocaat de bescherming van de belangen van de cliënt laat voorgaan.  Zij zullen moeten beseffen dat de deontologie er niet is voor de advocaten zelf, maar in de eerste plaats dient om de cliënt te beschermen. De unieke rol van de advocatuur veronderstelt trouwens ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. De deontologie is er niet om aan marktafscherming te doen, maar wel om de cliënt de nodige waarborgen te bieden voor een onafhankelijke advocatuur die handelt zonder belangenconflicten. In een evoluerende markt betekent dit wél dat de advocaat een dienstverlening kan aanbieden samen met anderen. Het reglement geeft wel de duidelijke krijtlijnen van die samenwerking aan, precies om de cliënt te beschermen.

Hugo LAMON

Mr. Hugo LAMON is advocaat aan de balie Limburg en bestuurder en woordvoerder van de Orde van Vlaamse BaliesIedere woensdag maakt hij op Jubel een persoonlijke beschouwing over justitie.

Opmerking plaatsen

Uw naam wordt privé weergegeven op de website en is niet zichtbaar voor anderen. Uw e-mailadres wordt opgeslagen maar niet gepubliceerd.

X