Rechtuit

Alles davert in de juridische wereld

Geschreven door Hugo Lamon

LAMON op woensdag

Mr. Hugo LAMON is advocaat aan de balie Limburg en bestuurder en woordvoerder van de Orde van Vlaamse Balies.
Iedere woensdag maakt hij op Jubel een beschouwing over justitie.

De media zitten met een levensgroot probleem: iedereen is met vakantie, er zijn te weinig rampen (maar daar is dan plots het drama in Genua), dus is er geen “hot news”. Zo komt het dat sommige gebeurtenissen onverwachts op buitenproportionele mediabelangstelling kunnen rekenen.

Toen enkele maanden geleden de minister van justitie besliste om een aantal actoren van justitie te laten doorlichten (de advocatuur, het notariaat en de gerechtsdeurwaarders) was dit nauwelijks nieuws. De minister stelde “experten” aan, waarbij het niet duidelijk was op grond van welke criteria ze geselecteerd waren en het ook volstrekt troebel was wat nu precies de bedoeling zou zijn van hun eindrapport. Dat was toen evenmin iets wat de media bezighield.

De juridische wereld ligt niet echt in de bovenste schuif van de publieke opinie, daarin gretig ondersteund door een bepaald deel van de politieke elite. Het klinkt hip om de notarissen te omschrijven als de “duurste copycenters van het land”, de gerechtsdeurwaarders als “luxe postbodes” die slapend rijk worden met de schuldenindustrie en natuurlijk niet te vergeten: de zichzelf verrijkende graaizuchtige (al dan niet “top”) advocaten.

De advocatuur werd als eerste geconfronteerd met het expertenrapport. Dat verslag kende enige weerklank binnen de eigen beroepsgroep (het was voorwerp van debat in de diverse raden van de Orde en de Orde van Vlaamse Balies repliceerde met een uitvoerig gemotiveerde brief), maar het was niet echt iets wat daarbuiten de gemoederen deed oplaaien. Bij het verschijnen van het rapport over de advocatuur, was enkel de gespecialiseerde pers geïnteresseerd en toen begin juli de Orde  van Vlaamse Balies haar opmerkingen op het expertenverslag kenbaar maakte, bleef dit onopgemerkt.

Dat was wel even anders toen vorige week het verslag van de twee experten over het notariaat bekend werd. Zowel de zakenkrant De Tijd als het weekblad Knack waren vlijmscherp voor het rapport, waarbij voor het gemak van het debat de indruk werd verwerkt dat dit door de beroepsgroep zelf was geschreven. De teneur van de kritiek was duidelijk: de notarissen zijn te duur voor de beperkte meerwaarde die ze leveren. Weer klonk de vraag of het notariaat nog wel een maatschappelijke meerwaarde heeft.

Merkwaardigerwijze bleef het stil rond het verslag over de gerechtsdeurwaarders. Daar staan allicht meer dingen in die de buitenwereld zouden doen opschrikken. Het blijft verbazen hoe die beroepsgroep steeds maar pleit voor nieuwe taken en bevoegdheden. Het rapport verwees er naar en verdiende vanuit maatschappelijk oogpunt allicht alleen al daarom meer aandacht. Nadat de inning van commerciële schuldvorderingen al werd geprivatiseerd via een door de gerechtsdeurwaarders beheerd digitaal platform, pleit het verslag nu openlijk voor een uitbreiding naar consumentengeschillen. Het rapport ziet geen probleem met het Europees consumentenrecht (en de door het Hof van Justitie verankerde rol van de rechter in het kader van de toetsing van de onrechtmatige bedingenleer). Dat verdient toch wel minstens een breed maatschappelijk debat. Heeft u al een journalist gehoord, gezien of gelezen die zich aan dat debat heeft gewaagd?

De gerechtsdeurwaarders hebben met de notarissen gemeen dat ze een bijzonder statuut hebben. Ze zijn beiden “ministeriële ambtenaren” (en vervullen dus overheidsopdrachten), maar in de uitoefening van hun taak zijn ze beoefenaars van vrije beroepen. Hun “markt” wordt afgeschermd door een beperkt aantal (bij wet bij de notarissen, bij KB bij de gerechtsdeurwaarders). Om die redenen verschillen de deurwaarders en de notarissen wezenlijk van de balie. De advocaten werken in een vrije markt en van hun vroegere bijzondere positie (bijvoorbeeld het pleitmonopolie) schiet steeds minder over.  De tendens is overigens dat ze steeds meer gelijken op “gewone ondernemers”, wat sommigen er ook toe aanzet te ijveren voor het opheffen van de beperkingen waarmee een advocaat wordt geconfronteerd. Mag straks de advocaat ook taxi-chauffeur of discotheekuitbater zijn?

Het is geen toeval dat net nu er rapporten worden besteld over het functioneren van de actoren van justitie. Het zal er op aankomen om de eigenheid van ieder van deze beroepen opnieuw te  definiëren, rekening houdend met wat de samenleving in de 21ste eeuw verwacht.

Intussen schrijven de advocaten zich massaal in voor de talrijke studiedagen van de bijscholingsindustrie. De fundamentele wijzigingen in het procesrecht en het materieel recht maken grondige bijscholing noodzakelijk, ook voor diegenen die pas zijn afgestudeerd. Alles davert dus op zijn grondvesten. Wie sprak daar van de kalmte en rust van de gerechtelijke vakantie van weleer?

Hugo LAMON

Mr. Hugo LAMON is advocaat aan de balie Limburg en bestuurder en woordvoerder van de Orde van Vlaamse BaliesIedere woensdag maakt hij op Jubel een beschouwing over justitie.

Lees hier alle artikels van ‘LAMON op woensdag’.

Opmerking plaatsen

X